ازدواج یک دختر کورد در اروپا با شریک زندگی آلمانیاش، در روزهای گذشته بازتاب گستردهای در فضای مجازی داشته و موجی از واکنشهای مختلف را برانگیخته است کە بیشتر منفی و در مخالفت بودەاند. این رویداد بار دیگر نشان داد که چگونه حریم خصوصی افراد میتواند به میدان تلاقی تعصبات، قضاوتهای جمعی و نگرشهای ارتجاعی تبدیل شود.
در دنیایی که معیارهای انسانی باید بر پایه کرامت و آزادی استوار باشد، این اتفاق فرصتی است تا چند مقوله بنیادین را بازخوانی کنیم:
۱. اصالت عشق و حریم خصوصی انسانها
عشق، در عمیقترین لایههای خود، امری کاملا شخصی، درونی و رها از مرزهای جغرافیایی، ملی و جنسیتی است. عشق، عشق است، و هیچ فرد، گروه، سنت یا سیستمی هرگز این حق را ندارد که در خصوصیترین تصمیمات انسانها برای زیستن و دوست داشتن دخالت کند. ازدواج و انتخاب شریک زندگی، جلوهای از حق حاکمیت فرد بر تن و سرنوشت خویش است و هیچکس مجاز نیست به بهانههای سنتی یا جمعی، این حریم را مخدوش کند.
۲. روانشناسی پرخاشگری جمعی و پنهانشدن در انبوه جماعت
واکنشهای منفی و تند برانگیختهشده در فضای مجازی، نمونه بارزی از روانشناسی تودههاست. هنگامی که افراد در بستر شبکههای اجتماعی یا جوامع سنتی به شکل گروهی به تخریب و قضاوت دیگران میپردازند، در واقع در پشت “جمع” پنهان میشوند. این پیوستن به توده، سپر امنیتی کاذبی برای افراد فراهم میکند تا شجاعت کاذب ابراز خشونت کلامی و روانی را به دست آورند. خشونتی که اگر قرار بود به صورت فردی و با مسئولیت شخصی بروز پیدا کند، جرئت ابراز آن را نداشتند. این پرخاشگری جمعی، بازتابی از ترس جماعت از فردیت آزاد و رهاست.
۳. نقش مخرب دین، مذهب و تحجر
بخش بزرگی از این فضای مسموم و فشارها، ریشه در تفکرات مذهبی متحجرانه و سنتهای سختگیرانهای دارد که انسان را نه به عنوان یک فرد آزاد، بلکه به عنوان ابزاری برای حفظ هنجارهای فرسوده و کلیشهای تعریف میکنند. دین و مذهبی که ابزاری برای سرکوب، نفرتپراکنی و تحقیر انسانها به دلیل گرایشهای طبیعیشان شود، فاقد رسالت انسانی است. تقابل با این تحجر و بنیادگرایی، شرط لازم برای دستیابی به جامعهای آزاد و برابر است.
۴. هموفوبیا و ضرورت بازنگری در نگرشهای ارتجاعی
هموفوبیا (ترس و بیزاری از همجنسگرایی) و فشارهای سیستماتیک بر دگرباشان جنسی، ریشه در تفکرات ارتجاعی، مردسالارانه و بسته دارد. استمرار این نگاه به معنای باز تولید خشونت پنهان در تاروپود جامعه است. عبور از این بحران، نیازمند بازنگری عمیق در نگرشهای فردی و اجتماعی است تا بپذیریم تنوع گرایشهای انسانی، بخشی از واقعیت رنگارنگ جهان است و نه تهدیدی علیه ارزشها.
۵. مسئولیت شجاعانه احزاب و شخصیتهای پیشرو در کوردستان
در این میان، نقش احزاب، سازمانها و شخصیتهای سیاسی و مدنی در کوردستان از اهمیت ویژهای برخوردار است. انتظار میرود نیروهای پیشرو و رادیکال، فارغ از مصلحتاندیشیهای مرسوم، واکنشی شجاعانه و صریح در دفاع از حقوق انسانی همگان از خود نشان دهند. دفاع از حقوق بشر و کرامت انسانی زمانی اصالت دارد که بدون تبعیض شامل حال همه انسانها شود. صرفنظر از جنسیت، ملیت، عقیده یا گرایش جنسی. سکوت یا انفعال در برابر چنین تبعیضهایی، به معنای بازتولید همان سیستمهای سرکوبی است که جامعهی کوردستان خود سالها قربانی آن بوده است.
۶. شجاعت ابراز خویشتن، مدافعان آزادی و خط بطلان بر توهمات ایستا بودن جامعه
در این میان نباید از یاد برد که حضور انسانهای شجاعی که با وجود نگرانیهای واقعی از نفرتپراکنی و هجوم به حریم خصوصی، خود را سانسور نمیکنند و شجاعانه خویشتن خویش را ابراز میکنند، چقدر الهامبخش است. همچنین باید از شجاعت انسانهای دیگری یاد کرد که به خاطر دفاع از حق عشقورزیدن آزادانه و تبریک گفتن به این زوج، مورد فحاشی و هجمه قرار گرفتند. در این راستا، کسانی که ادعا میکنند این پدیده “مال کوردستان نیست، از غرب آمده و جامعهی ما را خراب میکند” در اشتباهی بزرگ هستند. کوردستان نیز مانند باقی جهان در حال تحول و پیشرفت بوده و جامعهای پویا، زنده و دینامیک است، نه جامعهای منجمد، ایستا و تسلیمشده در برابر سنتهای کهنه.
جامعهای که به دنبال رهایی از ستم ملی، آزادی، دموکراسی و رهایی از بند استبداد است، نمیتواند و نباید آزادی و انتخابهای خصوصی دیگران را سرکوب کند. رهایی راستین، زمانی محقق میشود که یاد بگیریم به جای قضاوت و پرخاشگری، به انتخابهای انسانی یکدیگر احترام بگذاریم.
کوردستان جامعهای رنگارنگ است، سرزمینی تنیده از تفاوتها، تنوعها و زیستهای گوناگون. ما کوردستانی آزاد، برابر و دور از هرگونه تبعیض میخواهیم. جامعهای که در آن هر انسانی، با هر عقیده، جنسیت و گرایش جنسی، بتواند با کرامت، امنیت و شادمانی زندگی کند.
