رضا کعبی
۹ شهریور، روزی که جانباختن درخشانترین ستاره انقلاب و مقاومت در آن مقطع از تاریخ کردستان ــ مقطعی که سقوط رژیم پادشاهی، فرصتی سرشار از امید، تحرک سیاسی و فرهنگی و مدنی و مبارزات اجتماعی پدید آورده بود ــ همه را در شوک فرو برد و ضربهای سنگین و جانکاه بر پیکر جنبش آزادیخواهی شرق کوردستان (ڕۆژهەڵات) وارد آورد و زخمی عمیق و التیامناپذیر بر جای گذاشت.
اکنون نیز پس از گذشت ٤٧ سال از آن روز سیاه، همگان با شوق و حسرت از کاک فواد یاد میکنند. گویی همین امروز خبر جانباختنش منتشر شده است. هنوز جای زخمش باقیست، هنوز با وجود ۴۷ سال مقاومت، ایستادگی و جانباختن هزاران مبارز کورد و حضور دهها، صدها و هزاران شخصیت و مبارز، مرگ کاک فواد همچنان “تازە” است. یادش فراموش نمیشود. هنوز باورکردنی نیست و هنوز…
اما برآمدن کاک فوئاد بهعنوان رهبری آگاه، مردمی، متفکر، متین، صبور و بسیار بسیار فعال و پرکار ــ کسی که پس از زندان تنها ۱۱ ماه زندگی کرد ( از مهر ۱۳۵۷ تا شهریور ۱۳۵۸) و نامی جاودانه از خود بر جای گذاشت ــ جای تعجبی ندارد و رازی در آن نهفتە نیست. این برآمدن و رسیدن به قله رهبری مقاومت جنبش اجتماعی در مدت زمانی بسیار کوتاه، با توجه به شرایط سیاسی و اجتماعی آن دوره کوردستان و همچنین خط مشی کومهله که بنیان آن در پاییز ۱۳۴۸ گذاشته شدە بود، با تأکید بر تواناییها و شخصیت کاک فوئاد ، قابل توضیح است.
آن دوره، چه در ماههای پیش از سقوط شاه و چه پس از آن، دورهای سرشار از مبارزه، تحرک سیاسی، امید و آرزو و فداکاری و جانفشانی در کوردستان بود. هزاران مبارز با پشتیبانی مردم برای مقاومت آماده بودند. تجلی این دورە را در تصرف پادگانهای نظامی با دست خالی و ایستادگی چهرههایی همچون حسین پیرخضری، ناصر سلیمی، شهریار و احسن ناهید، عمر فیضی و بهروز بهروزنیا در میدانهای تیرباران و اعدام میتوان دید در اینکە مبارزانی این دورە از تمام زندگی شخصی و خانوادگی خود دست کشیده بودند، “از آنچه دوست داشتند، گذشتند.”
ابعاد رویکرد کومهله، که با در نظر گرفتن شرایط سیاسی جنبشهای کوردستان، ایران و خاورمیانه و همچنین با توجه به مبارزات جریانهای چپ و سوسیالیستی جهان بنیان آن در پاییز ۱۳۴۸ گذاشته شد، حتی امروز نیز میتواند برای انقلاب اجتماعی، مبارزات مدنی و سیاسی و افزایش آگاهی عمومی، الهامبخش، راهگشا و برانگیزندە باشد.
خط مشی کومهله بر باور عمیق به مبارزات اجتماعی، سازماندهی همگانی، آگاهیبخشی به تودههای مردم و حضور فعال و مستقیم آنان در سیاست و جنبش استوار بود. شعار «انقلاب کار تودههاست» از نخستین قدم های شکلگیری کومهله جایگاه خود را پیدا کرده بود و بعدها نیز دیدیم که کاک فوئاد بە ویژە، تا چه اندازه آن را در عمل به کار گرفت.
تردیدی نیست که رویکرد کومهله، رویکردی کوردستانی بود. دانشجویان کورد در تهران گرد هم آمدند و تصمیم گرفتند جریانی چپ و کوردستانی را بنیان بگذارند. آنان به کوردستان بازگشتند و بهویژه در میان مردم زحمتکش حضور یافتند. با سقوط رژیم شاه و گسترش مبارزات سیاسی و تودهای در کوردستان، کومهله با سرعت قابل توجهی رشد کرد؛ رشدی که باید آن را در پیوند با هویت کوردستانی این جریان مورد توجه قرار داد.
گفتوگوها و تعاملات کاک فوئاد با احزاب کوردستانی و شخصیتهایی همچون ماموستا شیخ عزالدین حسینی نشان میدهد که او بهدرستی تلاش کرده بود همه ظرفیتهای کوردستان را برای مقاومت و ایستادگی در برابر حملات رژیم متحد کند. (کاک فوئاد در بانه برای تشکیل جبههای کوردستانی میان همه احزاب تلاش کرد و در همین راستا با ماموستا شیخ عزالدین، مام جلال، اتحادیه میهنی، حزب دموکرات و چریکهای فدایی دیدار و گفتوگو کرد (ملکه مصطفی سلطانی، کتاب “سێبەری قەلەبەرد”)).
مشی کومهله با مرزبندی در برابر مشی چریکی ــ که در آن زمان در جنبش سوسیالیستی جهان جایگاه بسیار برجستهای داشت ــ حرکتی جسورانە و شجاعانە بود، جسارتی که اجازه نمیداد کوملە با وجود این مرزبندی به ترس و تسلیمطلبی متهم شود.
کومهله به ایستادگی پیشمەرگانه باور داشت و همچنان دارد. جنبش مسلحانه سالهای ۱۳۴۶ تا ۱۳۴۷ بر کومهله تأثیر گذاشته و این جریان از تجربیات آن بهره گرفته بود. به همین دلیل، پیش از سقوط شاه، کاک سعید معینی برای کسب تجربە از مبارزات آن بخش از کوردستان به جنوب کوردستان (باشوور) اعزام شد.
کاک فوئاد پیش از حمله رژیم به کوردستان گفته بود که حتی اگر بتوان یک روز حمله رژیم را به تأخیر انداخت، این به سود مبارزه خواهد بود. همزمان، کومهله نخستین آموزشگاه پیشمەرگانه خود را در بهار ۱۳۵۸ راهاندازی کرد. در شرایطی که کاک فوئاد مبارزه مدنی را رهبری میکرد و نوآوریهای تازهای در مبارزه تودهای ایجاد میکرد، خود را برای یک مقاومت پیشمەرگانه طولانیمدت نیز آماده میکرد. تفاوت آشکار مبارزەی پیشمەرگانە با مشی چریکی در برخورداری آن از پشتوانه تودهایست، این سبک از مبارزە جنبش رهاییبخش ملت کورد را وارد بە سطحی نیرومندتر و مقاومتر ارتقا داد.
مشی کومهله بر باور عمیق و استوار به کارگران و مردم زحمتکش، بهبود زندگی آنان و انجام فعالیت سیاسی در میان آنها استوار بود، بهگونهای که خود آنان به پایههای این روند سیاسی تبدیل شوند. کادرهای کومهله باید در میان کارگران و زحمتکشان حضور مییافتند، آنان را آموزش میدادند و بهعنوان کادرهای تشکیلاتی پرورش داده و سازماندهی میکردند.
اگرچه مشی کومهله چهرهها و کادرهای بسیار توانمند، محبوب، بانفوذ، معتبر و مبارزی را به مبارزات ملت کورد تقدیم کرد، اما کومەلە از همان آغاز با فردمحوری، تصمیمگیری شخصی و تبدیل تشکیلات به سکویی برای برجستهکردن افراد، بیگانه بود. از همین رو، عشق ورزیدن رفیقانە، بیشتر از همراهان خستهشدن در راە مبارزە، در زمان خطر خود را فدای همرزمان کردن و… در صفوف کومهله، بهویژه در دوران کاک فوئاد و پس از آن در میان نیروهای پیشمرگ، بستری را برای داستانهایی از فداکاری آفرید که نسلهای آینده از آنها همچون افسانه یاد خواهند کرد.
کاک فوئاد در چنین دورهای سرشار از تحرک، مبارزه، انقلاب و مقاومت تودهای، با سرمایهای عظیم از انسانهای آگاه، توانمند و مبارز و با حضور گسترده مردم، جایگاهی بسیار شایسته، تاریخی و بلند مرتبە برای خود به دست آورد.
کاک فوئاد دارای چه کاریزما، شخصیت قوی و کاراکتری بود که دهها کادر و رهبر میدانی توانمند، همچون رفقای جانباختە صدیق کمانگر و حسین پیرخضری و ایوب نبوی و دهها و صدها کادری که خوشبختانه همچنان زندهاند، رهبری او را پذیرفته بودند؟
کاک فوئاد با تواناییهای خود، با صداقت و پاکی، با باور به تودههای مردم، با محبوبیت در میان رفقایش و با فعالیت و تلاش خستگیناپذیر و با باور به پیروزی مبارزات ملت کورد، در طول همان ۱۱ ماه به رهبر، الهامبخش، سازماندهنده و نماد مقاومت کوردستان تبدیل شد.
اینکه همه، با هر نوع اندیشه و باوری، پس از ۴٧ سال همچنان جای خالی کاک فوئاد را احساس میکنند، نشاندهنده جایگاه شایسته و تاریخی اوست.
برای کومهله و آینده جنبش تودهای، مشی کاک فوئاد همچنان راهنمای ما و چراغ راه انقلاب تودهای است. آینده کومهله زحمتکشان کوردستان، بهطور کامل به تکیه بر این مشی و با در نظر گرفتن تحولات زمانه، اما با همان انرژی، اراده و خودباوری کاک فوئاد گره خورده است.
کومهله زحمتکشان غرور کومهلهبودن را زنده کردە است و با حضور خود میکوشد راه دستیابی ملت کورد به خواستههایشان و مسیر رسیدن تودههای مردم به زندگی شایسته انسان امروز را هموار سازد.
نام کاک فوئاد الهامبخش ماست.
راه فوئاد، راه ماست.
مشی کاک فوئاد مشی ماست