کولبری در کوردستان سالهاست به یکی از تلخترین واقعیتهای اجتماعی و اقتصادی مناطق مرزی تبدیل شده است. هزاران نفر از ساکنان شهرها و روستاهای مرزی، به دلیل نبود فرصت شغلی و مشکلات معیشتی، ناچارند برای تأمین هزینههای زندگی بارهای سنگین را از مسیرهای سخت کوهستانی عبور دهند؛ مسیری که همواره با خطر سقوط، سرمازدگی، مینهای باقیمانده از جنگ و تیراندازی مرزی همراه است.
بسیاری از کولبران جوانانی هستند که به دلیل بیکاری و نبود درآمد پایدار، راهی جز انتخاب این شغل خطرناک ندارند. فعالان حقوق بشر معتقدند کولبری نتیجه مستقیم بحران اقتصادی و توسعهنیافتگی در مناطق مرزی کوردستان است.
کولبری؛ شغلی بدون امنیت
برخلاف بسیاری از مشاغل رسمی، کولبران هیچگونه بیمه، حمایت قانونی یا امنیت شغلی ندارند. آنان هر روز با خطرات جدی روبهرو میشوند و کوچکترین حادثه میتواند جانشان را بگیرد.
برخی کولبران میگویند مسیرهای کوهستانی در زمستان به جهنمی از برف و یخ تبدیل میشود، اما فقر اجازه توقف کار را به آنان نمیدهد.
خطر مرگ در مرزها
هر سال گزارشهایی از جانباختن کولبران در مناطق مرزی منتشر میشود. برخی بر اثر سقوط از ارتفاع، برخی در اثر سرمازدگی و شماری نیز در تیراندازیهای مرزی جان خود را از دست میدهند.
نهادهای حقوق بشری بارها خواهان پایان برخوردهای خشونتآمیز با کولبران و ایجاد راهکارهای انسانی برای حل بحران معیشتی در مناطق مرزی شدهاند.
کولبری و بحران اقتصادی
کارشناسان اقتصادی معتقدند گسترش کولبری نشانه ضعف توسعه اقتصادی در مناطق مرزی است. نبود کارخانه، کمبود سرمایهگذاری و افزایش بیکاری باعث شده بخشی از مردم برای زنده ماندن به کولبری روی بیاورند.
خانوادههایی که چشمانتظار میمانند
برای بسیاری از خانوادهها، هر بار رفتن یک کولبر به مرز با اضطراب و نگرانی همراه است. مادران و همسران کولبران میگویند همیشه ترس بازنگشتن عزیزانشان را دارند.
جمعبندی
کولبری در کوردستان تنها یک شغل نیست؛ روایتی از فقر، بیکاری و نبود فرصتهای اقتصادی است. بسیاری از فعالان مدنی معتقدند حل این بحران نیازمند توسعه اقتصادی، اشتغالزایی و حمایت از مناطق مرزی است.