در حالی که نشانههای افزایش تنش میان تهران و واشینگتن ادامه دارد، گزارشهای منتشرشده از سوی رسانههای آمریکایی حاکی از آن است که دولت دونالد ترامپ در حال بررسی گزینههای مختلف برای ازسرگیری حملات نظامی علیه جمهوری اسلامی است؛ گزینههایی که از تشدید تحریمها و محاصره دریایی در تنگه هرمز تا حمله به زیرساختهای موشکی، تأسیسات هستهای و صنایع پتروشیمی ایران را در بر میگیرد.
نشریه آمریکایی «آتلانتیک» در گزارشی که شامگاه پنجشنبه ۳۰ مهر منتشر شد، به نقل از مقامهای دولت آمریکا نوشت که دونالد ترامپ احتمال اجرای عملیاتی نظامی به مدت چند روز را بررسی میکند؛ عملیاتی که بر اساس ارزیابیهای مطرحشده، ممکن است پس از انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا در سوم نوامبر، برابر با ۱۲ آبان، انجام شود.
این گزارش در شرایطی منتشر شده است که رسانههای دیگری از جمله شبکه خبری «ایبیسی» و روزنامه «نیویورکتایمز» نیز از تدوین طرحهایی برای حملات احتمالی مشترک آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی خبر دادهاند. با این حال، مقامهای آمریکایی تأکید کردهاند که تاکنون تصمیم نهایی برای آغاز عملیات نظامی جدید اعلام نشده است.
دو راهبرد در واشینگتن؛ محاصره اقتصادی یا حمله نظامی
بر اساس گزارش آتلانتیک، دونالد ترامپ در هفتههای اخیر دو پیشنهاد متفاوت برای پایان دادن به جنگ با ایران دریافت کرده است؛ پیشنهادهایی که یکی بر تشدید فشار اقتصادی و دیگری بر گسترش عملیات نظامی تأکید دارد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، با این استدلال که اقتصاد ایران در آستانه فروپاشی قرار گرفته، پیشنهاد کرده است واشینگتن از طریق محاصره دریایی در تنگه هرمز و تشدید تحریمها، فشار بر جمهوری اسلامی را افزایش دهد و تهران را به پذیرش خواستههای آمریکا در مذاکرات وادار کند.
در مقابل، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در گفتوگوهای خود با ترامپ خواستار دور تازهای از حملات گسترده آمریکا و اسرائیل شده است؛ حملاتی که به گفته آتلانتیک، هدف نهایی آنها میتواند سرنگونی حکومت ایران باشد.
این نشریه مینویسد دولت ترامپ ظاهراً در حال بررسی ترکیبی از این دو رویکرد است: ادامه فشار اقتصادی با این ارزیابی که اقتصاد ایران به مرز فروپاشی نزدیک شده و همزمان، استفاده از حملات نظامی سنگین برای وارد کردن ضربهای تعیینکننده به حکومت.
یکی از مشاوران دولت آمریکا در گفتوگو با آتلانتیک مدعی شده است که فشارهای اقتصادی تاکنون مؤثر بوده و جمهوری اسلامی به آستانه فروپاشی نزدیک شده است. به گفته او، حملات نظامی تازه ممکن است این روند را تشدید کند.
با این حال، آتلانتیک درباره میزان موفقیت این راهبرد ابراز تردید کرده است. بر اساس این گزارش، فشارهای اقتصادی با وجود تضعیف ایران، تاکنون تغییر چشمگیری در مواضع جمهوری اسلامی در مذاکرات ایجاد نکردهاند. از این رو، حملات تازه ممکن است به گسترش جنگ در منطقه منجر شوند، بیآنکه تهران را به پذیرش خواستههای واشینگتن نزدیکتر کنند.
طرحهای مشترک آمریکا و اسرائیل برای حمله به ایران
همزمان، شبکه خبری ایبیسی به نقل از دو منبع اسرائیلی آگاه گزارش داده است که ارتشهای آمریکا و اسرائیل طرحهایی را برای ازسرگیری حملات مشترک علیه ایران در هفتههای آینده تدوین کردهاند.
بر اساس این گزارش، زمان احتمالی اجرای حملات پس از انتخابات میاندورهای آمریکا در سوم نوامبر در نظر گرفته شده است. منابع مورد استناد ایبیسی گفتهاند که ترامپ تمایلی ندارد در روزهای پایانی کارزار انتخاباتی، با تشدید تنشهای نظامی باعث بیثباتی بیشتر بازار نفت شود.
طرحهای مورد بحث، بر اساس این گزارش، شامل حمله به تأسیسات پتروشیمی و برخی تأسیسات هستهای ایران، از جمله مجموعهای با نام «کوه کلنگگزلا» است. یکی از منابع اسرائیلی گفته است که حمله به زیرساختهای غیرنظامی مانند نیروگاههای برق در طرحهای مورد بحث پیشبینی نشده است.
این منبع همچنین احتمال اقدام یکجانبه اسرائیل در صورت خودداری آمریکا از مشارکت را بهطور کامل رد نکرده، اما گفته است که چنین اقدامی نیز به موافقت واشینگتن نیاز خواهد داشت.
بنیامین نتانیاهو اخیراً اعلام کرده است که از نظر او، تنها راه پایان دادن به تهدیدهای جمهوری اسلامی، سرنگونی حکومت ایران است و این هدف را به ارتش و دستگاههای امنیتی اسرائیل ابلاغ کرده است.
در مقابل، یائیر لاپید، نخستوزیر پیشین اسرائیل و رهبر اپوزیسیون این کشور، از رویکرد نتانیاهو انتقاد کرده و گفته است که او امنیت اسرائیل را به یک «سیرک انتخاباتی» تبدیل کرده است.
کاخ سفید: تصمیم نهایی هنوز اعلام نشده است
با وجود انتشار گزارشهای متعدد درباره آمادگی نظامی آمریکا و اسرائیل، کاخ سفید اعلام کرده است که تصمیم نهایی درباره ازسرگیری حملات پس از انتخابات میاندورهای اتخاذ نشده است.
آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، روز پنجشنبه در پاسخ به شبکه ایبیسی گفت که آمریکا پیش از انتخابات سوم نوامبر حملهای به ایران انجام نخواهد داد.
یک مقام دیگر کاخ سفید نیز اعلام کرده است که دولت درباره طرحهای حساس نظامی، فارغ از اینکه چنین طرحهایی وجود داشته باشند یا نه، اظهارنظر نمیکند. او در عین حال تأکید کرده است که دونالد ترامپ برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، تمامی گزینهها را همچنان روی میز نگه داشته است.
بنابراین، اگرچه گزارشهای رسانهای از بررسی سناریوهای نظامی حکایت دارند، زمانبندی و اصل اجرای حملات احتمالی همچنان قطعی نیست.
جابهجایی نیروهای آمریکا و افزایش نگرانیهای امنیتی
در تحولی دیگر، شبکه انبیسی گزارش داده است که ارتش آمریکا طی روزهای اخیر جابهجایی و کاهش شمار نیروهای مستقر در شماری از پایگاههای خود در خاورمیانه را آغاز کرده است.
به نوشته این شبکه، بخشی از نیروهای آمریکایی مستقر در اردن جابهجا شدهاند و تغییراتی نیز پایگاههای آمریکا در قطر و کویت را در بر گرفته است. وزارت خارجه آمریکا هم دستور کاهش کارکنان غیرضروری شماری از نمایندگیهای دیپلماتیک این کشور در منطقه، از جمله در عربستان سعودی، را صادر کرده است.
منابع مورد استناد انبیسی این اقدامات را به تهدیدهای امنیتی منطقه، از جمله تهدیدهای احتمالی ایران، مرتبط دانستهاند. با این حال، مقامهای آمریکایی بخشی از این تحرکات را نیز ناشی از تهدیدهای مرتبط با حملات حوثیهای یمن عنوان کردهاند و تاکنون ارتباط مستقیم این جابهجاییها با تصمیم برای آغاز عملیات جدید علیه ایران تأیید نشده است.
همزمان، وبسایت اکسیوس گزارش داده است که دهها جنگنده اسرائیلی روز دوشنبه در عملیاتی نمایشی تا نزدیکی مرزهای ایران پرواز کرده و سپس به پایگاههای خود بازگشتهاند. این پروازها همزمان با سفر پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، به اسرائیل انجام شده بود؛ هرچند اکسیوس نوشته است که این عملیات ارتباط مستقیمی با سفر او نداشته است.
روزنامه نیویورکتایمز نیز پیشتر از آماده شدن طرحهای مشخص آمریکا و اسرائیل برای حملات احتمالی علیه ایران پس از انتخابات میاندورهای آمریکا خبر داده بود.
افزایش قیمت نفت در سایه احتمال تشدید جنگ
همزمان با انتشار این گزارشها، نگرانیها درباره آینده درگیریها در خاورمیانه بر بازار جهانی انرژی نیز تأثیر گذاشته است. بر اساس گزارش منتشرشده، قیمت نفت خام برنت صبح جمعه به نزدیکی ۱۱۴ دلار برای هر بشکه رسید؛ سطحی که بالاترین میزان در پنج ماه گذشته عنوان شده است.
دونالد ترامپ روز پنجشنبه جمهوری اسلامی را متهم کرد که با انتشار خبرهای ساختگی درباره حمله به کشتیها و برخورد آنها با مینهای دریایی، به دنبال افزایش قیمت نفت در آستانه انتخابات میاندورهای آمریکا است.
افزایش قیمت نفت در کنار گزارشهای مربوط به طرحهای نظامی، نشان میدهد که هرگونه تشدید درگیری میتواند پیامدهایی فراتر از میدان نبرد داشته باشد و بازار انرژی و امنیت منطقه را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
جمعبندی: جمهوری اسلامی زیر فشار، اما سرنوشت دور بعدی جنگ نامعلوم است
مجموع گزارشهای آتلانتیک، ایبیسی، انبیسی، اکسیوس و نیویورکتایمز از افزایش توجه واشینگتن و تلآویو به سناریوهای احتمالی برای ازسرگیری حملات علیه جمهوری اسلامی حکایت دارد. تشدید تحریمها، فشار بر مسیرهای دریایی، حمله به زیرساختهای موشکی و تأسیسات هستهای و پتروشیمی از جمله گزینههایی هستند که در این گزارشها مطرح شدهاند.
با این حال، میان بررسی گزینههای نظامی و تصمیم قطعی برای اجرای آنها تفاوت وجود دارد. هنوز روشن نیست که دولت ترامپ در نهایت به ادامه فشار اقتصادی بسنده خواهد کرد یا مسیر عملیات نظامی تازه را در پیش میگیرد.
