صفهای طولانی مقابل پمپبنزینهای تهران همچنان ادامه دارد؛ مقامهای حکومتی برای نخستینبار بهصراحت تأثیر محاصره آمریکا را تأیید کردند
در حالی که تصاویر و گزارشهای صفهای طولانی مقابل پمپبنزینهای تهران هر روز گستردهتر منتشر میشود، یکی از مقامهای ارشد دولت مسعود پزشکیان رسماً تأیید کرد که جمهوری اسلامی بهدلیل محاصره دریایی آمریکا قادر به واردات بنزین نیست.
محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی رئیسجمهور، شامگاه چهارشنبه چهارم شهریور با اشاره به ضرورت «تغییر در قیمت حاملهای انرژی» گفت توزیع کنونی بنزین «عادلانه» نیست و «تداوم این مسیر غیرممکن است». او در توضیح این وضعیت گفت تولید داخلی بنزین کفاف مصرف را نمیدهد و «با محاصره دریایی آمریکا نمیتوانیم بنزین وارد کنیم»؛ هرچند از اعلام زمان و میزان دقیق تغییرات احتمالی طفره رفت.
این اظهارات، اعتراف تازهای در سلسله اذعانهای مقامهای حکومتی به بحران سوخت است. پیشتر، مسعود پزشکیان نیز ۲۵ مرداد با تأیید تأثیر محاصره دریایی آمریکا بر بنادر جنوبی ایران، گفته بود دولت «منابع لازم برای واردات بنزین را در اختیار ندارد».
ارتش آمریکا به دستور دونالد ترامپ از ۲۳ تیر، برای دومین بار پس از جنگ ۴۰ روزه، محاصره دریایی بنادر جنوبی ایران را از سر گرفته است.
بحران سوخت؛ از انکار تا اذعان رسمی
همزمان با افزایش لحن مقامهای حکومتی درباره ضرورت گرانشدن بنزین، گزارشهایی از تعطیلی پمپبنزینها و شکلگیری صفهای طولانی در تهران منتشر شده است. بر اساس آخرین آمار رسمی، تولید روزانه بنزین در کشور حدود ۱۱۵ میلیون لیتر است، در حالی که مصرف روزانه به ۱۳۲ میلیون لیتر رسیده؛ شکافی ۱۷ میلیونلیتری که همچنان رو به افزایش است.
با این حال، مقامهای وزارت نفت کوشیدهاند علت صفها را نه کمبود، بلکه «افزایش تقاضا» جلوه دهند. فریدون یاسمی، مدیر منطقه تهران شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی، ضمن تأیید تعطیلی چند پمپبنزین در تهران، مدعی شد تأمین سوخت پایتخت «بهصورت پایدار» ادامه دارد؛ ادعایی که با تصاویر روزانه صفهای طولانی در تضاد آشکار قرار دارد.
پیشتر نیز یاسر میرزایی، معاون سازمان بهینهسازی انرژی، با اشاره به تأثیر جنگ اوکراین و محدودیت صادرات بنزین از سوی روسیه، گفته بود حتی متحدان نزدیک مسکو مانند بلاروس نیز دیگر قادر به تأمین نیاز بنزین ایران نیستند؛ اظهاراتی که نشان میدهد جمهوری اسلامی در تأمین سوخت خود از هر مسیر جایگزینی نیز عملاً درمانده شده است.
نگرانی از تکرار خونریزی آبان و دی
افزایش قیمت بنزین در جمهوری اسلامی سابقهای خونین دارد. افزایش سهبرابری قیمت بنزین در آبان ۱۳۹۸ به سرکوب خونین معترضان انجامید که بنا بر گزارش سازمان عفو بینالملل، دستکم ۳۲۴ نفر در جریان آن کشته شدند. در آخرین دور اعتراضات سراسری، در دیماه ۱۴۰۴، بنا بر آمار رسمی خود حکومت دستکم سههزار و ۱۱۷ نفر جان باختند؛ رقمی که نهادهای حقوقبشری آن را بیشتر برآورد کردهاند.
همین سابقه خونین اکنون برخی چهرههای نزدیک به حاکمیت را نیز به هشدار واداشته است. احسان خاندوزی، وزیر سابق اقتصاد، هفته گذشته در شبکه ایکس نسبت به احتمال «آشوب و سپس جنگ» در شهریور و مهر هشدار داد و گفت اکنون «وقت اصلاح قیمتهای کلیدی نیست».
در همین حال، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، روز چهارشنبه اعلام کرد دولت قصد ندارد تا پایان شهریور تغییری در قیمت بنزینهای ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی ایجاد کند؛ اظهاراتی که بیش از آنکه نشانه ثبات باشد، بازتاب نگرانی حکومت از واکنش اجتماعی به هرگونه تصمیم درباره بنزین است.
آنچه از مجموع این اظهارات برمیآید، تصویری از حکومتی است که همزمان با تشدید فشارهای اقتصادی ناشی از محاصره و تحریم، و ناتوانی ساختاری در مدیریت منابع انرژی، برای اجتناب از سرنوشت آبان ۹۸ و دی ۱۴۰۴ در تصمیمگیری درباره قیمت بنزین دچار تردید و دودلی است.